طرح جامع دورههای آموزش هوش مصنوعی برای کودکان
🟢 دوره مقدماتی: «سلام هوش مصنوعی!»
آشنایی کودک با مفهوم هوش مصنوعی از طریق بازی، داستان و فعالیتهای حسی بدون نیاز به خواندن و نوشتن زیاد.
سرفصل ۱: هوش مصنوعی چیست؟
جلسه ۱-۱: آشنایی با «مغز ماشینها»
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| داستان افتتاحیه | «روزی که ربات کوچولو به مدرسه رفت» - داستان مصور درباره رباتی که یاد میگیرد |
| مفهوم اصلی | هوش مصنوعی = وقتی کامپیوتر یاد میگیره مثل آدمها فکر کنه |
| بازی تعاملی | «کی هوشمنده؟» - کودکان حدس میزنند کدام وسایل خانه هوش مصنوعی دارند |
| کاردستی | ساخت ربات کاغذی با اجزای مختلف مغز مصنوعی |
جلسه ۱-۲: هوش مصنوعی در زندگی روزمره
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| کاوش | پیدا کردن AI در دستیار صوتی، تلویزیون هوشمند، فیلترهای چهره و... |
| بازی | «شکارچی هوش مصنوعی» - پیدا کردن AI در تصاویر مختلف |
| پروژه | دفترچه نقاشی «هوش مصنوعیهای اطراف من» |
سرفصل ۲: ماشینها چطور یاد میگیرند؟
جلسه ۲-۱: یادگیری با مثال
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| مفهوم داده | داده مثل غذای مغز کامپیوتره - هرچی بیشتر بخوره باهوشتر میشه |
| بازی دستهبندی | مرتب کردن کارتهای حیوانات: پرنده/ماهی/پستاندار |
| ابزار دیجیتال | معرفی Teachable Machine گوگل با تشخیص ساده اشیاء |
جلسه ۲-۲: الگوریتم به زبان کودک
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| الگوریتم چیست؟ | دستور پخت کیک = الگوریتم! قدم به قدم به کامپیوتر میگیم چیکار کنه |
| بازی الگوریتم انسانی | یک کودک ربات میشود، بقیه دستور میدهند: «دو قدم جلو، بچرخ، دست بزن» |
| ابزار دیجیتال | بازی با ScratchJr - ساخت انیمیشن ساده با بلوکهای رنگی |
سرفصل ۳: نقاشی با هوش مصنوعی
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| ابزار اصلی | AutoDraw گوگل - کودک خطخطی میکند، AI حدس میزند |
| بازی حدس نقاشی | Quick, Draw! - کودک نقاشی میکشد، AI حدس میزند |
| پروژه | ساخت هیولای دوستداشتنی یا قهرمان داستان با کمک AI و ابزاری مثل Craiyon |
سرفصل ۴: صدا و موسیقی هوشمند
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| تبدیل متن به صدا | تایپ میکنیم، کامپیوتر میخواند و ساخت پیام صوتی خندهدار |
| آهنگسازی | ساخت ملودی ساده با کمک ابزار Chrome Music Lab - Song Maker |
سرفصل ۵: بازیهای هوشمند
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| بازی با رباتها | دوز (Tic-Tac-Toe) با AI - چطور میبره؟ یادگیری استراتژی |
| طراحی بازی ساده | با ScratchJr بازی «بگیرش!» را میسازیم و به آن هوش ساده اضافه میکنیم |
سرفصل ۶: آینده با هوش مصنوعی و جشن پایانی
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| رباتهای آینده | تخیل و نقاشی رباتهای رویایی و بحث در مورد رباتهای کمکی |
| جشن پایانی | نمایشگاه پروژهها به والدین و اعطای گواهی «کاوشگر هوش مصنوعی» |
🟡 دوره متوسط: «سازنده هوشمند»
کودک از مصرفکننده به تولیدکننده تبدیل میشود. پروژههای عملی بیشتر و درک عمیقتر مفاهیم.
سرفصل ۱: یادگیری ماشین در عمل
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| انواع یادگیری ماشین | آشنایی با یادگیری با ناظر، بدون ناظر و تقویتی از طریق بازی نقش |
| اهمیت دادهها | جمعآوری داده برای آموزش AI و درک تفاوت داده خوب و بد |
| پروژه عملی | ساخت مدل تشخیصدهنده احساسات چهره (خوشحال/ناراحت) با Teachable Machine |
سرفصل ۲: تولید محتوای متنی
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| چت با هوش مصنوعی | تمرین پرسش و پاسخ با یک چتبات امن و بازی «۲۰ سوالی» با AI |
| داستاننویسی با AI | همکاری با AI برای نوشتن داستان یک صفحهای. ما شروع میکنیم، AI ادامه میدهد. |
| شعر و ترانه | ساخت شعر کودکانه درباره موضوع دلخواه و تبدیل آن به یک کتابچه کلاسی |
سرفصل ۳: تولید تصویر پیشرفته
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| هنر Prompt نویسی | یادگیری اجزای یک Prompt خوب (موضوع + سبک + جزئیات) و مسابقه بهترین Prompt |
| سبکهای هنری | خلق یک موضوع در ۵ سبک مختلف هنری (کارتونی، واقعی، پیکسلی و...) |
| ویرایش و ترکیب | استفاده از AI برای حذف پسزمینه و ساخت کلاژ با ابزار Canva |
سرفصل ۴: تولید صدا و ویدیو
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| کتاب صوتی | ساخت کتاب صوتی از داستانی که خودمان نوشتیم با صداهای طبیعی AI |
| انیمیشن با AI | زنده کردن شخصیتهای نقاشی شده و ساخت انیمیشن کوتاه ۳۰ ثانیهای |
| ویدیو سازی | پروژه ساخت ویدیوی معرفی خودم با ترکیب تصویر، صدا، متن و افکت |
سرفصل ۵: برنامهنویسی بصری پیشرفته
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| Scratch پیشرفته | استفاده از افزونه Machine Learning for Kids برای ساخت بازیهای هوشمندتر |
| ساخت دستیار صوتی | طراحی و برنامهنویسی یک دستیار صوتی ساده در Scratch که به ۵ دستور پاسخ میدهد |
سرفصل ۶: اخلاق و پروژه نهایی
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| استفاده درست از AI | بحث گروهی درباره تقلب، حریم خصوصی و تشخیص محتوای جعلی |
| پروژه نهایی | هر کودک یک پروژه ترکیبی آزاد (مثلاً داستان مصور سخنگو) میسازد و ارائه میدهد. |
| جشن پایانی | اعطای گواهینامه «سازنده هوشمند» به شرکتکنندگان |
🔴 دوره حرفهای: «مبتکر هوش مصنوعی»
درک عمیقتر مفاهیم فنی، آشنایی با برنامهنویسی واقعی (پایتون) و ساخت پروژههای قابل ارائه.
سرفصل ۱: مبانی علمی یادگیری ماشین
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| شبکههای عصبی | آشنایی با ساختار مغز مصنوعی (نورونها و لایهها) با شبیهساز TensorFlow Playground |
| بینایی کامپیوتر | مفهوم CNN و پروژه ساخت تشخیصدهنده علائم راهنمایی و رانندگی |
| پردازش زبان طبیعی | آشنایی با NLP و پروژه ساخت تحلیلگر احساسات نظرات کاربران (مثبت/منفی) |
سرفصل ۲: برنامهنویسی پایتون برای AI
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| آشنایی با پایتون | یادگیری مقدمات پایتون (متغیرها، حلقهها، توابع) در محیط Google Colab |
| کتابخانههای AI | آشنایی با NumPy و Pandas برای کار با دادهها |
| اولین مدل ML | ساخت اولین مدل یادگیری ماشین واقعی با ۵ خط کد پایتون با کتابخانه Scikit-learn |
سرفصل ۳: تولید محتوای پیشرفته
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| مهندسی Prompt | یادگیری تکنیکهای پیشرفته برای کنترل دقیق خروجی مدلهای زبانی و تصویری |
| ساخت چتبات شخصی | طراحی شخصیت و پایگاه دانش برای یک چتبات با ابزار Character.AI |
| تولید ویدیو با AI | آشنایی با ابزارهای Text-to-Video و پروژه ساخت تریلر برای یک فیلم کوتاه |
سرفصل ۴: صدا و موسیقی پیشرفته
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| کلون صدا و دوبله | آشنایی با تکنولوژی Voice Cloning و پروژه دوبله یک کلیپ کوتاه با صدای خودمان (با رعایت اخلاق) |
| آهنگسازی حرفهای | ساخت یک آهنگ کامل (با شعر، ملودی و ریتم) با ابزارهای پیشرفته مانند Suno AI |
سرفصل ۵: پروژههای ترکیبی
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| ساخت اپلیکیشن کاربردی | ایدهپردازی و ساخت یک اپلیکیشن ساده موبایل (مثلاً تشخیص گیاهان) با MIT App Inventor |
| ربات فیزیکی هوشمند | آشنایی با سختافزار Arduino/Raspberry Pi و ساخت رباتی که چهرهها را تشخیص میدهد |
| داستانگویی چندرسانهای | ساخت یک کتاب داستان تعاملی دیجیتال که در آن مخاطب مسیر داستان را انتخاب میکند |
سرفصل ۶: آینده و کارآفرینی
| عنوان | محتوا |
|---|---|
| مشاغل آینده با AI | آشنایی با شغلهای جدید مانند مهندس Prompt و گفتوگو با یک متخصص AI |
| پروژه نهایی (دمو دی) | ارائه یک پروژه آزاد و خلاقانه به هیئت داوران (والدین، معلمان) و دریافت بازخورد |
| جشن فارغالتحصیلی | اعطای گواهینامه «مبتکر هوش مصنوعی» و معرفی منابع برای یادگیری بیشتر |
نکات کلیدی اجرا
- مدت هر جلسه: ۶۰ الی ۹۰ دقیقه با استراحتهای کوتاه و فعالیتهای حرکتی.
- نسبت تئوری به عملی: تمرکز اصلی بر روی کار عملی و پروژههای ملموس است (حداقل ۷۰٪ عملی).
- کار گروهی: تشویق به همکاری و یادگیری از یکدیگر در قالب پروژههای تیمی.
- پورتفولیو دیجیتال: ساخت یک وبلاگ یا پوشه آنلاین برای هر کودک جهت نمایش بهترین آثار.
- ایمنی و اخلاق: تاکید مستمر بر استفاده مسئولانه، ایمن و اخلاقی از ابزارهای هوش مصنوعی.